Kwaliteit van regenwateropvang: een wetenschappelijke onderbouwing

Wetenschappelijke studies tonen bovendien aan dat regenwateropvang niet alleen bijdraagt aan de beschikbaarheid van drinkwater, maar ook een belangrijke oplossing kan zijn in gebieden waar grondwater schaars, vervuild of ongeschikt is voor consumptie.

Wetenschappelijke studies tonen bovendien aan dat regenwateropvang niet alleen bijdraagt aan de beschikbaarheid van drinkwater, maar ook een belangrijke oplossing kan zijn in gebieden waar grondwater schaars, vervuild of ongeschikt is voor consumptie.

Hieronder belicht Han Heijnen enkele wetenschappelijke inzichten over de kwaliteit, veiligheid en voordelen van regenwateropvang voor huishoudelijk gebruik. Han is voorzitter van de International Rainwater Harvesting Alliance (IRHA) en bestuurslid van De Gevulde Waterkruik.

Kwaliteit van opgevangen en opgeslagen regenwater

De kwaliteit van het opgevangen en opgeslagen regenwater wordt bepaald door de stoffigheid van het opvangoppervlak (het dak), het gebruik van een zogenoemde first flush om het eerste, mogelijk vuilere regenwater af te voeren, en het gebruik van een filter bij de inlaat en een goed systeem voor in- en uitstromend water. Wanneer deze zaken goed worden beheerd, is regenwater van goede kwaliteit en vaak beter dan publieke watervoorzieningen die onvoldoende worden behandeld.

Epidemiologische studies tonen aan dat gebruikers van regenwater niet een groter risico lopen dan gebruikers van leidingwatersystemen. Tegenwoordig zijn goede en betaalbare huishoudfilters eenvoudig beschikbaar om opgevangen regenwater volledig veilig te maken. Wanneer loodhoudende dakbedekking en verf niet worden gebruikt, zijn ook de chemische risico’s minimaal.

In 2017 onderzocht een overzichtsstudie van regenwateropvang in Australië 148 onderzoeken naar de chemische en microbiologische kwaliteit van regenwater. De conclusie was dat chemische stoffen over het algemeen ruim binnen de gezondheidsnormen bleven, behalve op plaatsen waar vervuiling uit het verleden of industriële activiteiten uitzonderingen veroorzaakten. Regenwater kan microbiologisch worden verontreinigd wanneer het eerste regenwater niet goed wordt afgevoerd. Toch vond de studie geen aanwijzingen dat huishoudens gezondheidsproblemen ondervonden door het gebruik van onbehandeld regenwater. Wel wordt aanbevolen om huishoudelijk water waar nodig te behandelen om de bacteriologische veiligheid te waarborgen.

Figuur 1.2 vergelijkt de waterkwaliteit van verschillende drinkwaterbronnen in lage- en middeninkomenslanden. Uit onderzoek blijkt dat regenwater een veilige bron van drinkwater kan zijn. Wanneer water enige tijd in een opslagtank wordt bewaard, verbetert de kwaliteit verder doordat bacteriën afnemen in de voedselarme omgeving van de tank en doordat de biologische slijmlaag aan de binnenzijde van de tank sommige verontreinigingen absorbeert.

Regenwateropvang voor huishoudelijk gebruik

Regenwater kan worden opgevangen voor huishoudelijk gebruik, zoals drinkwater, voedselbereiding en diverse andere dagelijkse toepassingen. Daarnaast kan regenwater is nuttig in een moestuin, voor klein vee en vruchtbomen.

Voor drinkwater en huishoudelijk gebruik

Op plaatsen waar voldoende veilig drinkwater niet beschikbaar is, kan het opvangen en opslaan van regenwater deel van de oplossing zijn. Huishoudens die gewend zijn zuinig met water om te gaan, zullen geen druppel verspillen. Efficiënt watergebruik gaat hand in hand met een levensstijl waarin aandacht wordt besteed aan persoonlijke hygiëne, ecologische sanitaire voorzieningen en het verbouwen van droogtebestendige gewassen.

In droge gebieden en heuvelachtige streken: een kwestie van overleven

Het opslaan en bewaren van regenwater is voor veel huishoudens een kwestie van overleven. Het draagt bij aan waterzekerheid, zelfstandigheid en staat kleinschalige landbouw toe tijdens droge periodes – wat helpt om inkomen te genereren. Het beheren van het water in de watertank is een taak die vrouwen met veel zorg uitvoeren om zodoende het gebruik van het schone water te rekken.

Wanneer grondwater ongeschikt is

In kustgebieden, op kleine eilanden en in sommige binnenlandse regio’s kan grondwater zout zijn en daarom niet geschikt als drinkwater. Ook kan grondwater hoge gehaltes ijzer of mangaan bevatten, wat mensen als onprettig ervaren en grondwater minder geschikt maken om kleren mee te wassen.

Een veilig alternatief

Op plaatsen waar grondwater te veel arseen of fluoride bevat, of waar mensen lijden aan chronische nierziekten van onbekende oorsprong, zoals in hete delen van Sri Lanka en Midden-Amerika, kan langdurig gebruik van grondwater ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. In dergelijke situaties is consumptie van regenwater een veilig alternatief.