In Ghana werken we samen met lokale partners aan de bouw van Calabash Cisterns. Dankzij de steun van donateurs, fondsen en ons netwerk konden we de afgelopen jaren steeds meer gezinnen helpen aan schoon drinkwater. Waar in 2023 nog ongeveer dertig waterreservoirs werden gebouwd, groeide dat aantal snel door. En dat blijft niet onopgemerkt.

Waardering uit de gemeenschap

Vanuit Soo-Daboya in Ghana ontvingen we een brief van Abdul-Rahaman Muniru, lokaal bestuurder en coördinator. Hij beschrijft wat een Calabash Cistern betekent voor de mensen in zijn gemeenschap.

“Beste stichting, ik schrijf om jullie stichting te bedanken voor het aanleggen van een Calabash regenwateropvangsysteem van 5.000 liter in ons kiesgebied. Jullie vrijgevigheid heeft het leven van mijn kiezers aanzienlijk verbeterd. De cisterne is een betrouwbare bron van schoon water, waardoor de bezorgdheid over waterschaarste wordt verlicht en de waterzekerheid van huishoudens wordt verbeterd. Dit project laat jullie inzet zien voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzame ontwikkeling. We waarderen de technische expertise bij het ontwerpen en bouwen van de cisternen, de hoogwaardige materialen en afwerking, de tijdige voltooiing en de samenwerking met de lokale contacten. We kijken uit naar de voortzetting van de samenwerking. Wij danken jullie voor het verbeteren van de toegankelijkheid van water, het verbeteren van de hygiëne en sanitaire voorzieningen en het tonen van maatschappelijk verantwoord ondernemen.”

Voor ons laat deze brief zien waar het uiteindelijk om draait. Niet om het aantal gebouwde waterreservoirs, maar om de mensen die er iedere dag gebruik van maken. Om gezinnen die minder afhankelijk worden van onveilige waterbronnen. Zodat ze zelf verder kunnen bouwen aan hun toekomst.

Werkelijke impact

Dat is precies waarom we investeren in lokale kennis, vakmanschap en eigenaarschap. Een Calabash brengt schoon drinkwater dichter bij huis, maar de werkelijke impact zit in de mensen die daardoor nieuwe mogelijkheden krijgen. En soms wordt dat het mooist verwoord door de mensen voor wie we het samen doen.

“Your investment in our community’s well-being has earned you a special place in our hearts.”

We zetten tijdens een bijzondere kerkdienst onder leiding van dominee Warda een speciale actie op touw. Je probeert wat. Waar de bouw van een Calabash Cistern normaal €120 kostte, is dat €90 als je vandaag intekent. Een korting van maar liefst 25%. Goed nieuws, want dat betekent dat meer gezinnen toegang krijgen tot schoon en veilig drinkwater. Uitgenodigd zijn de Sous-Prefect, de burgemeester, de Lamido (titel van de traditionele moslim-leider), verschillende notabelen, imams en dominees. Er waren meer dan 30 mensen aanwezig.

Gevoel van vertrouwen

De actie wordt een groot succes en levert uiteindelijk 19 aanvragen op. De Lamido laat de materialen al op zaterdag 8 maart bezorgen. De maandag erop beginnen de metselaars bij hem te bouwen. Dit versterkt het gevoel van vertrouwen in het project. Er wordt met man en macht door twee groepen metselaars gewerkt om alle 19 bestelde Calabash Cisterns af te krijgen vóór het regenseizoen begint.

Opleiden en kennis delen

De ontwikkeling laat ook zien dat onze aanpak werkt. We investeren zowel in het bouwen van een Calabash Calabash én in het opleiden van mensen en het versterken van lokale kennis. Daardoor worden projecten steeds zelfstandiger en nemen de kosten geleidelijk af. Onze eenvoudige oplossing voor een groot drinkwaterprobleem wordt zo steeds toegankelijker.

Via Paul Akkerman en het netwerk van Partin kwamen Eerhard en Alfred met elkaar in contact. Na zijn eerste kennismaking met de Calabash Cistern was Eerhard direct overtuigd van de kracht van regenwateropvang. Alfred zag op zijn beurt meteen kansen voor Ghana.

In het noorden van Ghana valt de regen geconcentreerd in enkele maanden per jaar, gevolgd door een lange droge periode. Juist daar kan een Calabash Cistern een groot verschil maken. Gezinnen kunnen regenwater opslaan voor later gebruik en krijgen daarmee toegang tot schoon drinkwater dichtbij huis. En daarnaast krijgen lokale metselaars de kans om een vak te leren, een inkomen te verdienen en een eigen onderneming op te bouwen.

Eerst oefenen, dan bouwen

Voordat de kennis naar Ghana werd gebracht, bouwden Eerhard en Alfred samen een Calabash in Broekland, Overijssel. Het was een oefenproject, maar ook een belangrijke stap om de techniek goed onder de knie te krijgen.

Met die ervaring op zak reisden zij naar Ghana, waar jonge metselaars werden opgeleid in het bouwen van Calabash Cisterns. De kennis bleef niet bij een enkele training. De deelnemers gingen zelfstandig verder en droegen hun vakmanschap weer over aan anderen. Het begon in Dromankese (Brong-Ahafo), Kumasi (Ashanti) en heeft zich sindsdien door het hele noorden van Ghana verspreid.

Van één training naar honderden waterreservoirs

Wat begon als een ontmoeting tussen twee mensen groeide uit tot een succesvolle samenwerking. In de jaren die volgden werden in Ghana honderden Calabash Cisterns gebouwd. Gezinnen kregen toegang tot schoon drinkwater, lokale vakmensen vonden werk en steeds meer gemeenschappen ontdekten de voordelen van regenwateropvang.

Zo werd de basis gelegd voor een beweging die nog altijd groeit. Een beweging waarin schoon drinkwater, lokaal vakmanschap en eigenaarschap hand in hand gaan. En waarin een ontmoeting in 2017 uiteindelijk leidde tot blijvende impact voor duizenden mensen.

In enkele maanden tijd ontvingen we meer dan €9.000 aan donaties. Dankzij die betrokkenheid kon opnieuw geld worden overgemaakt naar Kameroen en konden niet alleen de laatste aanvragers worden geholpen, maar zelfs meer mensen dan aanvankelijk gedacht. Daarmee kwam het totaal aantal gerealiseerde Calabash Cisterns uit op ruim negentig.

Meer bereikt dan ooit gepland

Toen het project begon, werd gedacht aan 22 waterreservoirs. Later werd dat doel verhoogd naar 44. Inmiddels zijn er meer dan negentig gebouwd. Dat resultaat zegt iets over de behoefte aan schoon drinkwater, maar ook over de kracht van een eenvoudige oplossing die lokaal gebouwd en onderhouden kan worden. Op steeds meer plaatsen blijkt de Calabash een praktische en duurzame voorziening te zijn.

Water, ook buiten het regenseizoen

Veel mensen denken bij regenwateropvang vooral aan de regentijd. In Noord-Kameroen blijkt echter dat een Calabash ook buiten die periode waardevol is. Wanneer de regens uitblijven, laten verschillende eigenaren hun waterreservoir vullen door een tankwagen. Zo blijft schoon water beschikbaar, ook in droge maanden. Juist in gebieden waar water schaars is, maakt dat een groot verschil voor gezinnen en gemeenschappen. De schrijnende beelden uit Noord-Kameroen laten zien hoe belangrijk betrouwbare toegang tot water nog altijd is. Daar bewijst de Calabash dagelijks zijn waarde.

Een project dat verder moet kunnen

Naast het succes van het project speelde ook een andere vraag een steeds grotere rol: hoe zorgen we ervoor dat dit werk doorgaat? Na jarenlange betrokkenheid voelde initiatiefnemer Gerard van Noort dat het moment naderde om het stokje door te geven. Leeftijd en gezondheid maken het steeds moeilijker om het project op dezelfde manier voort te zetten. Tegelijkertijd groeide de overtuiging dat stoppen geen optie was. Er lag een goed functionerende organisatie in Kameroen, er waren opgeleide metselaars, enthousiaste partners en nog altijd een grote behoefte aan schoon drinkwater.

De volgende generatie

Het nieuwe bestuur reisde in 2024 nog een keer naar Kameroen. Om het werk te bekijken en de banden aan te halen. Inmiddels zijn we succesvol gefuseerd in De Gevulde Waterkruik. Zo kunnen we de projecten in Kameroen op een toekomstbestendige manier voortzetten.

Het noorden van Kameroen is droger en armer dan het zuiden van het land. Juist daar is schoon drinkwater dan ook schaars. Daarom besloot het project zich in 2023 te richten op de regio’s Adamaoua en Extrême Nord. Ons doel was helder: lokale mensen opleiden zodat zij zelf Calabash Cisterns kunnen bouwen en het concept verder kunnen verspreiden.

Niet bouwen, maar opleiden

In april arriveerden de trainers in Ngaoundere. Daar startte een opleiding voor metselaars die later zelfstandig waterreservoirs zouden bouwen in hun eigen regio. Al snel bleek dat niet iedereen geschikt was voor het zware fysieke werk. Samen met de deelnemers werd gezocht naar oplossingen en werden nieuwe, jongere kandidaten gevonden. Dat was onze zoektocht op dat moment. We brengen dan ook geen kant-en-klare oplossingen. We zoeken samen met lokale partners naar mensen die het vak kunnen leren en vervolgens zelf verder kunnen bouwen. En de kennis blijft achter in de gemeenschap.

Een netwerk van mensen

Naast metselaars werden ook coördinators gezocht. Hun taak was minstens zo belangrijk. Een goede oplossing heeft immers alleen impact als mensen haar kennen en vertrouwen. Tijdens de trainingen leerden zij hoe ze het verhaal van de Calabash konden vertellen. Ze ontvingen informatiemateriaal en kregen de middelen om het concept verder te verspreiden binnen hun eigen regio’s. En plekken te vinden waar de metselaars aan de slag kunnen. Op deze manier ontstond een lokaal netwerk van mensen die zich binnen hun eigen gemeenschap inzetten voor schoon drinkwater.

Van training naar zelfstandigheid

Na twee weken opleiding waren de eerste metselaars klaar om zelfstandig aan de slag te gaan. Terwijl een deel van het team terugkeerde naar huis, bouwden de nieuwe vakmensen verder in Garoua, Maroua, Mora en Mokolo.

Daar ontstonden nieuwe voorbeelden van de Calabash, zichtbaar voor andere gemeenten en dorpen in de regio. Zo groeit een project stap voor stap uit tot een beweging die zichzelf verder verspreidt.

Een eenvoudige oplossing die verder groeit

Het project in Noord-Kameroen laat zien waar wij voor staan: lokale vakmensen opleiden, kennis delen en gemeenschappen ondersteunen totdat zij zelfstandig verder kunnen. Wat begint met een training voor een paar mensen, kan uitgroeien tot een netwerk van metselaars, voorlichters en dorpen die elkaar inspireren.

Zo verspreidt een eenvoudige oplossing zich van gemeenschap naar gemeenschap. En krijgen steeds meer mensen toegang tot schoon en veilig drinkwater.

Het doel was eenvoudig: mensen leren hoe zij zelf Calabash Cisterns kunnen bouwen om regenwater op te vangen en op te slaan als schoon drinkwater. Wat begon als één training groeide uit tot iets veel groters.

In Ndoungue en Mbouo leerden de metselaars stap voor stap hoe een Calabash Cistern wordt gebouwd. Tijdens de training werden verschillende cisternen gebouwd, waardoor theorie en praktijk direct samenkwamen. Voor ons is dat een belangrijk uitgangspunt – we bouwen niet zélf overal cisternen. We delen kennis, leiden mensen op en zorgen ervoor dat die kennis lokaal aanwezig blijft. Wanneer een training is afgerond, kunnen de metselaars zelfstandig verder.

Eigenaarschap vanaf het begin

Tijdens het project bleek opnieuw hoe belangrijk eigenaarschap is. De gemeenschappen die een Calabash Cistern wilden bouwen, droegen zelf bij aan de kosten. Zij zorgden voor materialen, voedsel en onderdak voor de metselaars. Onze stichting deed de rest van de investering. Daardoor ontstaat betrokkenheid en eigenaarschap. Mensen investeren niet alleen in een waterreservoir, maar ook in hun eigen toekomst. Deze aanpak zorgt ervoor dat projecten blijven bestaan. Ook als onze ondersteuning stopt.

Samen leren en verbeteren

Maar dat betekent niet dat alles loopt zoals we het hadden gepland. Soms waren materialen niet beschikbaar. Soms werden afspraken niet nagekomen. Ook bleek dat enkele nieuwe bezitters hun dakgoot nog niet hadden aangesloten op de Calabash Cistern. Juist daarin zit een belangrijk onderdeel van onze werkwijze. We blijven betrokken, leren van ervaringen en verbeteren waar nodig. Niet door alles over te nemen, maar door samen oplossingen te zoeken. Zo groeit niet alleen het aantal cisternen én de kennis en organisatiekracht binnen de gemeenschap.

Van project naar lokale beweging

De belangstelling voor de Calabash groeide daarna snel. Steeds meer regio’s wilden deelnemen en steeds vaker kregen de metselaars nieuwe opdrachten. Dankzij extra steun konden uiteindelijk niet één, maar twee metselaars per regio worden getraind. Zo verspreidde het concept zich steeds verder door Kameroen. Wat begon met vier opgeleide metselaars leidde tot nieuwe bouwprojecten, nieuwe samenwerkingen en groeiend lokaal vakmanschap.

Meer dan een waterreservoir

Een Calabash Cistern is meer dan een plek om water op te slaan. Schoon drinkwater betekent minder ziekte, minder tijd kwijt aan het halen van water en meer mogelijkheden voor gezinnen om zich te ontwikkelen. Het betekent ook dat kennis lokaal blijft en dat gemeenschappen steeds zelfstandiger worden. Daarom geloven wij niet alleen in het bouwen van de waterreservoirs zelf, maar vooral in het opleiden van mensen.

Een eenvoudige oplossing die blijft werken

Het project in Kameroen laat zien waar wij voor staan: lokale vakmensen opleiden, werken met lokale materialen, eigenaarschap stimuleren en gemeenschappen helpen om zelfstandig verder te gaan. Want uiteindelijk is ons doel niet om overal zelf waterreservoirs te bouwen. Ons doel is dat mensen dat zelf kunnen. En blijven doen.

Vakmanschap zonder woorden

Inmiddels werken in Nigeria meerdere teams van dove vakmensen aan de bouw van nieuwe Calabash Cisterns. Voor veel van deze jonge mannen betekent het werk veel meer dan een inkomen alleen. Het geeft zelfstandigheid, vakmanschap, empowerment en een plek in de samenleving.

Water voor weduwen

Aan het einde van 2021 ontving het project een bijzondere gift. Daarmee konden veertig weduwen een Calabash Cistern krijgen zonder daarvoor te betalen. De vrouwen hoefden alleen zelf zand, stenen en voedsel voor de bouwers te verzorgen. De gemeenschapskracht was groot. Sommige weduwen leefden met hun gezin in zulke moeilijke omstandigheden dat een eenvoudige maaltijd van rijst en dunne soep al het maximale was wat zij konden aanbieden. Dorpsbewoners hielpen elkaar daarom met zand, stenen en andere materialen. Het liet zien hoeveel mensen bereid zijn samen te werken wanneer schoon drinkwater binnen handbereik komt.

Een regio in herstel

Het leven hier is niet makkelijk. Eerder dat jaar werden verschillende dorpen in de regio getroffen door geweld. Veel inwoners verloren familieleden of sloegen op de vlucht. Ook enkele dove leerlingen van de scholen kwamen daarbij om het leven. Toen bewoners maanden later terugkeerden naar hun dorpen, begon de wederopbouw. Dankzij de donor konden vijftig weduwen in deze getroffen dorpen worden voorzien van een Calabash Cistern.

Opvallend genoeg waren het juist de dove metselaars die het werk uitvoerden. Zij gingen aan de slag met het bouwen van waterreservoirs voor de vrouwen die alles hadden verloren.

Meer dan schoon drinkwater

In deze regie zie je op veel plekken Calabash Cisterns staan. Ze brengen schoon drinkwater dichtbij huis en voorkomen dat vrouwen uren moeten lopen naar een rivier om vervuild water te halen. En het project heeft nog een tweede effect. Steeds meer mensen zien dat dove metselaars hetzelfde vakmanschap kunnen leveren als horende collega’s. Het respect groeit en de positie van mensen met een auditieve beperking verbetert.

Water, werk en waardigheid

Het verhaal van Effata laat zien waar de Calabash Family voor staat. Niet alleen schoon drinkwater, maar ook kansen voor mensen die vaak aan de zijlijn staan. Door dove jongeren een vak te leren en hen mee te laten bouwen aan een betere watervoorziening, ontstaat iets dat verder gaat dan regenwateropvang alleen. Er ontstaat werk, zelfstandigheid, vertrouwen en waardigheid.

Ruim twintig jaar geleden woonde en werkte Paul in een afgelegen dorp tussen de rijstvelden van West-Afrika. Daar zag hij iets wat voor veel mensen dagelijkse realiteit is, maar waar hij als Nederlander nooit eerder echt bij had stilgestaan: de voortdurende zoektocht naar schoon drinkwater.

Iedere ochtend stonden vrouwen uren eerder op om water te halen voor hun gezin. Vaak ging het om lange afstanden en bronnen waarvan de kwaliteit twijfelachtig was. Toch werd het werk iedere dag opnieuw gedaan, zonder klagen. Die ervaring liet Paul niet meer los.

De sleutel tot wat later zijn levenswerk zou worden, kreeg hij van zijn lokale vriend Bicosse Nandafa. Er was bezoek uit Nederland. Zij vroegen hoe zij het dorp konden helpen. Bijvoorbeeld met een school een school, een kerk of een gezondheidscentrum. Maar Bicosse zei:

“Help ons aan drinkwater.”

Wat volgde was geen groots masterplan. Paul begon gewoon. Als amateur, gedreven door nieuwsgierigheid en betrokkenheid. Samen met lokale partners ging hij op zoek naar een oplossing die betaalbaar, praktisch en duurzaam zou zijn. Een oplossing die niet afhankelijk was van ingewikkelde techniek of voortdurende hulp van buitenaf.

Zo ontstond uiteindelijk de Calabash Cistern.

Het idee was verrassend eenvoudig: vang regenwater op wanneer het valt en sla het op als schoon drinkwater, dichtbij huis. Het waterreservoir kon worden gebouwd met lokaal beschikbare materialen en door lokale metselaars. Daarmee werd niet alleen water beschikbaar gemaakt, maar bleef ook de kennis achter in de gemeenschap.

Voor Paul ging het nooit alleen om een waterreservoir

Paul geloofde dat duurzame verandering ontstaat wanneer mensen zelf eigenaar worden van de oplossing. Daarom stonden training, vakmanschap en kennisoverdracht altijd centraal. Zo werden lokale metselaars opgeleid. Deze nieuwe trainers deelden hun kennis met anderen. Gemeenschappen investeerden zelf mee in hun eigen voorziening. Stap voor stap ontstonden projecten die zelfstandig konden doorgroeien.

Wat begon in één dorp groeide uit tot een internationale beweging.

Door de jaren heen werden duizenden Calabash Cisterns gebouwd in dorpen, op eilanden en in afgelegen gebieden verspreid over heel Afrika. Steeds meer mensen sloten zich aan bij wat Paul graag de “Calabash Family” noemde: een internationaal netwerk van projectleiders, metselaars, trainers, vrijwilligers, donateurs en gemeenschappen die dezelfde overtuiging delen.

Grote problemen vragen niet altijd om ingewikkelde oplossingen. Soms begint verandering met iets eenvoudigs. Met regen die anders verloren zou gaan. Met een metselaar die een nieuw vak leert. Met een gemeenschap die besluit zelf verantwoordelijkheid te nemen voor haar toekomst.

In de laatste jaren van zijn leven werkte Paul aan het vastleggen van de lessen, verhalen en ontmoetingen uit meer dan twintig jaar praktijkervaring. Zijn levenswerk. Dat resulteerde in het boek The Journey of the Calabash Cistern, een rijk geïllustreerd document waarin niet alleen de techniek, maar juist de mensen centraal staan.

Op 28 januari 2026 overleed Paul onverwacht. Zijn overlijden raakte de mensen met wie hij jarenlang had samengewerkt diep, zowel in Nederland als ver daarbuiten. Zijn gedachtegoed leeft echter voort. In de duizenden waterreservoirs die dagelijks worden gebruikt. In de metselaars die hun vak doorgeven aan een volgende generatie. In de gemeenschappen die steeds zelfstandiger worden. En in de mensen die blijven geloven in hetzelfde eenvoudige idee waarmee het ooit begon:

“Vang regen op wanneer die valt, zodat er water is wanneer het nodig is.”